خاصیت نادری که فقط ۲ درصد انسان ها دارند آزمایشگاه رادین: اگر فکر می کنید رنگ سبز چشم به خاطر وجود رنگدانه سبز است، اشتباه می کنید. نادرترین رنگ چشم جهان در واقع حاصل بازی پیچیده نور و ژن ها است. به گزارش آزمایشگاه رادین به نقل از خبر آنلاین، تا حدود ۱۰هزار سال پیش، حدودا تمام انسان های روی زمین چشمان قهوه ای داشتند. در آن دوران، رنگدانه تیره ای به نام ملانین به مقدار زیاد در عنبیه چشم انسان ها تولید و این موضوع موجب می شد رنگ چشم بیشتر مردم قهوه ای باشد. اما در مقطعی از تاریخ، یک یا چند جهش ژنتیکی تصادفی رخ داد که میزان تولید ملانین در عنبیه برخی افراد را کم کرد. نتیجه این تغییر ژنتیکی، ظهور رنگ های روشن تر چشم مانند آبی، خاکستری، فندقی و سبز بود. به نقل از زومیت، در بین تمام این رنگ ها، چشم سبز نادرترین رنگ طبیعی چشم در جهان به حساب می آید. برپایه آمار آکادمی چشم پزشکی آمریکا، تنها حدود ۲ درصد از جمعیت جهان چشم سبز دارند. البته این میزان در بعضی کشورها بیشتر است؛ برای نمونه در ایالات متحده حدود ۹ درصد مردم دارای چشم سبز هستند. بااین حال، این رنگ بازهم در بیشتر جمعیت های انسانی خیلی کمیاب شمرده می شود. البته آمار مورد اشاره شامل افرادی که به آلبینیسم یا زالی مبتلا هستند نمی گردد. در این افراد، به علت اختلال در تولید ملانین، چشم ها امکان دارد ته رنگ قرمز، صورتی یا حتی بنفش مانند پیدا کنند. این رنگ ها در واقع ناشی از دیده شدن رگ های خونی پشت عنبیه هستند و با رنگ سبز طبیعی تفاوت دارند. دلیل اصلی کمیاب بودن چشم سبز به ژنتیک مربوط می شود. سال ها تصور می شد رنگ چشم تنها بوسیله ی یک ژن تعیین می شود. خیلی از مردم هنوز هم برمبنای آموزش های قدیمی فکر می کنند چشم قهوه ای «غالب» و چشم آبی «مغلوب» است و بدین سبب رنگ چشم کودک را می توان به آسانی پیش بینی نمود. اما پژوهش های جدید نشان داده اند که موضوع خیلی پیچیده تر از این توضیح ساده است. بعنوان مثال، در بعضی موارد دیده شده است که دو والد با چشم های آبی صاحب فرزندی با چشم قهوه ای شده اند؛ اتفاقی که با مدل ساده «غالب و مغلوب» به خوبی توضیح داده نمی گردد. دلیل این مساله آنست که رنگ چشم حاصل همکاری و تعامل تعداد زیادی ژن مختلف است، نه فقط ژنی منفرد. تمام رنگ های چشم، از قهوه ای تیره گرفته تا آبی و سبز، در نهایت به مقدار ملانین موجود در عنبیه بستگی دارند. عنبیه همان بخش رنگی چشم است که اطراف مردمک قرار دارد و میزان نور ورودی به چشم را تنظیم می کند. هرچه ملانین بیشتری در عنبیه وجود داشته باشد، چشم تیره تر دیده می شود و هرچه این رنگدانه کمتر باشد، رنگ چشم روشن تر خواهد بود. محققان براین باورند که حدود ۷۵ درصد تفاوت رنگ چشم انسان ها به ژنی به نام OCA2 مربوط می شود که در پروسه تولید ملانین نقش خیلی مهمی دارد. بطور دقیق تر، این ژن در تشکیل و عملکرد ساختارهایی سلولی به نام «ملانوزوم» ها دخالت دارد. ملانوزوم ها مانند مخازنی کوچک درون سلول ها عمل می کنند که ملانین را تولید و ذخیره می کنند. ژن مهم دیگری به نام HERC2 نیز در این پروسه نقش دارد. برخی نسخه های این ژن می توانند فعالیت ژن OCA2 را کاهش دهند و موجب شوند ملانین کمتری تولید شود. بنابراین، چشم ها روشن تر به نظر می رسند. اما ماجرا به همین دو ژن محدود نمی گردد. ده ها ژن دیگر نیز در تعیین رنگ چشم نقش دارند و به روشی خیلی پیچیده با یکدیگر تعامل می کنند. دانشمندان در مقاله ای پخش شده در نشریه Eye توضیح داده اند که رنگ چشم در واقع خاصیت ژنتیکی پیچیده ای است که از تعامل چند ژن اصلی و تعداد زیادی ژن فرعی به وجود می آید. به همین دلیل، پیشبینی دقیق رنگ چشم خردسالان همیشه ساده نیست. در مورد چشم سبز، شرایط بمراتب پیچیده تر می شود. افرادی که چشم سبز دارند باید ترکیب خیلی خاصی از ژن ها را به ارث برده باشند؛ ترکیبی که موجب تولید مقدار دقیقی از رنگدانه قهوه ای روشن در عنبیه می شود. اگر ملانین بیش از اندازه باشد، چشم قهوه ای خواهد شد و اگر خیلی کم باشد، چشم به سوی رنگ آبی می رود. چشم سبز در واقع در نقطه ای میان این دو قرار دارد. نکته جالب این است که چشم سبز در واقع هیچ رنگدانه سبزی ندارد. برعکس آن چه امکان دارد تصور شود، بدن انسان ماده ای به نام «رنگدانه سبز چشم» تولید نمی نماید. رنگ سبز چشم نتیجه ترکیب چند عامل مختلف است. یکی از مهم ترین این عوامل، ماده ای به نام لیپوکروم است؛ نوعی رنگدانه زردرنگ و محلول در چربی که در قسمت های دیگری از بدن و طبیعت نیز دیده می شود. بعنوان مثال، رنگ زرده تخم مرغ یا رنگ کره تا حدی به علت وجود همین ماده است. وقتی مقادیر کمی ملانین قهوه ای در عنبیه با لیپوکروم ترکیب می شود و نور نیز به صورت خاصی درون بافت عنبیه پراکنده و بازتاب پیدا می کند، چشم به رنگ سبز دیده می شود. بدین سبب رنگ سبز چشم بیشتر یک پدیده نوری و ساختاری است تا وجود یک رنگدانه واقعی سبز. پدیده ای مشابه نیز در چشم های آبی رخ می دهد. در چشم آبی حدودا هیچ ملانینی وجود ندارد و نور هنگام عبور از لایه های عنبیه پراکنده می شود. در این شرایط، طول موج های کوتاه تر نور، یعنی رنگ آبی بیشتر بازتاب پیدا می کنند. این همان پدیده ای است که موجب می شود آسمان زمین نیز آبی دیده شود. کمیاب بودن چشم سبز بدین سبب است که رسیدن به تعادل ژنتیکی ضروری جهت ایجاد آن خیلی دشوار است. برای داشتن چشم سبز، باید مقدار دقیقی از ملانین قهوه ای و لیپوکروم زرد در کنار ساختار مناسب عنبیه وجود داشته باشد. چنین ترکیب دقیقی از ژن ها در مقایسه با سایر رنگ های چشم کمتر به ارث می رسد و به این علت چشم سبز در جهان نادر است. با وجود تمام این دسته بندی ها، هیچ دو انسانی دقیقا رنگ چشم یکسانی ندارند. اگر از نزدیک به عنبیه چشم افراد نگاه شود، می توان مجموعه ای پیچیده از سایه ها، لکه ها، خطوط و نقش های متفاوت را مشاهده کرد. حتی افرادی که در ظاهر رنگ چشم مشابهی دارند، در جزئیات الگوی عنبیه با یکدیگر متفاوت هستند. خاصیت منحصربه فرد چشم هر انسان تنها به ژن ها محدود نمی گردد. عوامل رشدی و محیطی نیز در تشکیل بافت و ساختار عنبیه نقش دارند. تغییرات خیلی ظریف در رشد چشم در دوران جنینی و کودکی می تواند ظاهر غائی عنبیه را تحت تاثیر قرار دهد. همین تفاوت های خیلی ریز سبب شده است که فناوری های تشخیص هویت مبتنی بر اسکن عنبیه تا این اندازه دقیق باشند. حتی دوقلوهای همسان نیز که دی ان ای حدودا یکسانی دارند، الگوی عنبیه بطورکامل مشابهی ندارند و اسکنرهای عنبیه می توانند آنها را از یکدیگر تشخیص دهند. منبع: آزمایشگاه رادین 5.0 / 5 17 1405/03/03 16:36:47 تگهای خبر: آموزش , پزشك , پزشكی , ژنتیك X این مطلب را می پسندید؟ (1) (0) تازه ترین مطالب مرتبط چرا انگشت ها در حمام چروک می شوند؟ چرا معده خودش را هضم نمی کند؟ هشدار! کمربند طبی را طولانی مدت نبندید ارتباط ناباروری مردان با خطر مبتلاشدن به سرطان نظرات بینندگان در مورد این مطلب لطفا شما هم در مورد این مطلب نظر دهید = ۱ بعلاوه ۳ ارسال نظر