تحول بزرگ فوتبال در 50 سال
آزمایشگاه رادین: در جام جهانی ۱۹۹۰، تنها ۷ بازیکن بالای ۳۵ سال حضور داشتند؛ این رقم در جام جهانی ۲۰۲۲ به ۴۱ نفر رسید و در جام جهانی ۲۰۲۶، طبق فهرست رسمی فیفا، ۷۲ بازیکن بالای ۳۵ سال و ۸ بازیکن ۴۰ ساله یا بیشتر حضور دارند که از مجموع تمام دوره های قبلی جام جهانی بیشتر است
غزال زیاری- اینروزها و در جریان برگزاری بازیهای جام جهانی ۲۰۲۶، بحث های فوتبالی داغ است و ستاره های باتجربه و سن و سال داری مثل مسی، مودریچ، رونالدو و کوین دی بروینه هنوز هم در زمین چمن خوش می درخشند و امید اصلی تیم هایشان هستندو البته احیانا این آخرین حضورشان در جام های جهانی خواهد بود.
نکته ای که نباید آنرا فراموش نماییم این است که در طول سال ها و دهه های اخیر، فوتبال حرفه ای، دستخوش یک انقلاب بیولوژیک و تاکتیکی شده است و شاید بتوان آغاز این دگرگونی را دو لحظه تاریخی در جام های جهانی بدانیم:
اولین لحظه، گل زیبای کارلوس آلبرتو در فینال جام جهانی ۱۹۷۰ است که طی ۳۰ ثانیه و با ۸ پاس متوالی به ثمر رسید. لحظه دوم، گل آنخل دی ماریا در فینال جام جهانی ۲۰۲۲ است که در آن، آرژانتین مشابه همان حرکتِ تیمی را تنها در ۱۲ ثانیه انجام داد. دکتر اورلاندو لایتانو، استاد دانشگاه فلوریدا و متخصص فیزیولوژی ورزشی اعتقاد دارد که همان حرکت تیمی که در سال ۱۹۷۰ منتج به گل کارلوس آلبرتو شد، در دنیای فوتبال مدرن امروز، به آسانی مهار می شود و باور دارد که تفاوت اصلی بازیکنان آن دوران با امروز، نه در استعداد ذاتی، بلکه در سطح فیزیولوژی و آمادگی بدنی است.
تکامل فیزیکی: ظهور بازیکنان بلندتر و لاغرتر
پژوهشگران دانشگاه ولورهمپتون انگلستان، از دهه ۱۹۷۰ تا سال ۲۰۲۰، داده های هزاران بازیکن لیگ برتر فوتبال این کشور را بررسی نموده اند که در آن تغییرات شایان توجهی در بدن بازیکنان مشاهده شده است. برپایه این داده ها، بازیکنان فوتبال در دهه های اخیر قدبلندتر و لاغرتر شده اند و به صورت دقیق تر، میانگین قد بازیکنان در بازه زمانی سالیان ۱۹۷۳ تا ۲۰۱۳، بیشتر از ۴ سانتی متر افزایش پیدا کرده است.
البته محققان فهمیده اند که بازیکنان حرفه ای شاغل در لیگ های برتر، علاوه بر قد، تدریجا بسمت بدن های «اکتومورف» یا کشیده و لاغر تمایل پیدا کرده اند که این مورد با استفاده از «شاخص پوندرال متقابل» (RPI) ثابت شده است؛ (شاخصی که رابطه قد و وزن را با محوریت لاغری می سنجد.)
پروفسور آلن نویل، یکی از نویسندگان این مطالعه، باور دارد که تغییر در کیفیت زمینهای بازی عاملی کلیدی در این تحول بوده؛ یعنی در دهه ۱۹۷۰ میلادی، زمینهای چمن در زمستان مملو از گِل و بازی در آنها سخت بوده و به همین خاطر، بازیکنان برای حفظ تعادل و عملکرد بهتر، توده های عضلانی بزرگ تر و بدن های سنگین تری داشتند؛ اما تدریجا و با بهبود کیفیت چمن و زهکشی ورزشگاه ها، بازیکنان لاغرتر و سبک تر می توانند بدون آن که اسیر گل ولای زمین شوند، برای بازه زمانی طولانی تری انرژی شان را صرف دوندگی کنند.
سرعت انفجاری: نبرد برای هر سانتی متر
این روزها فوتبال مدرن به میدان جنگی برای تصاحب هر سانتی متر از زمین تبدیل گشته است. این رقابت بی رحمانه، بازیکنان را مجبور کرده تا سریع تر و قویتر از قبل باشند. در حالیکه در دهه های ۱۹۷۰ و ۱۹۸۰ میلادی، به ندرت دیده می شد که بازیکنان در هنگام دویدن در زمین چمن به سرعت ۳۰ کیلومتر در ساعت برسند، در جام جهانی ۲۰۲۲، دست کم ۱۰ بازیکن سرعت دویدن بیشتر از ۳۵ کیلومتر در ساعت را به نام خودشان ثبت کردند.
مسئله فقط سرعتِ لحظه ای نیست؛ بلکه تعداد دفعات تکرار این سرعت در طول ۹۰ دقیقه هم مهم می باشد. پروفسور ینس بانگسبو از دانشگاه کپنهاگ دراین باره توضیح داده که مهاجمان در قرن گذشته می توانستند بخش زیادی از بازی را راه بروند و تنها در چند حرکتِ انفجاری، با دوی سریع، سرنوشت بازی را تغییر می دادند، اما این سبک بازی دیگر وجود ندارد. داده های یوفا در مسابقات یورو ۲۰۲۴ نشان میدهد که بازیکنان در هر بازی بطور میانگین ۱۲ بار با سرعت ۲۵ کیلومتر در ساعت یا بیشتر دویده اند. این تکرارِ سرعتی، به نقش بازیکن در ترکیب تیمش بستگی دارد؛ مدافعان مرکزی و هافبک ها بطور میانگین ۸ بار، مهاجمان ۱۲ بار و مدافعان کناری ۱۴ بار در هر بازی استارت های انفجاری می زنند.
این افزایش سرعت به طور عمده ناشی از تاکتیک های پرس از بالاست. تیم ها به صورت هماهنگ و سریع برای بازپس گیری توپ از حریف تلاش می کنند تا مانع از بازی سازی آنها شوند. از دیدگاه پروفسور بانگسبو، امروزه در فوتبال، ریکاوری (توانایی بدن برای بازیابی سریع انرژی جهت تکرارِ این فشارهای تاکتیکی) بیشتر از هر چیز دیگری اهمیت دارد؛ جالب اینجاست که با وجود افزایش شدت بازی، کل مسافت طی شده توسط بازیکنان افزایش چندانی نداشته؛ اگر در دهه ۱۹۹۰ میلادی، میانگین مسافت طی شده به اوج رسید و عدد ۱۱.۴ کیلومتر به ثبت رسید، اما در جام جهانی ۲۰۲۲ به این آمار به ۱۰.۶ کیلومتر کم شد که نشان دهنده تغییر ماهیتِ دوندگی از «دویدن مداوم» به «استارت های سریع و پراکنده» است.
فشار کاری و بحران مصدومیت
این سطح از شدت بازی، بدن بازیکنان را با چالش های زیادی مواجه کرده؛ گرچه تعداد بازیها در سطح باشگاهی برای اغلب تیم ها ثابت مانده، اما بازیکنانِ تراز اول که در مسابقات ملی و بین المللی شرکت می کنند، در طول سال، بازیهای خیلی زیادی را انجام می دهند؛ مثلاً ویرجیل فن دایک، ستاره باتجربه هلندی، در فصل پیش از آغاز جام جهانی، ۶۵ بازی انجام داده؛ به همین خاطر هم هست که اتحادیه جهانی فوتبالیست ها (Fifpro) اخطار داده که سطح توقعات از بازیکنان به بالاترین حد رسیده و باید برای صیانت از سلامتشان، قوانین سخت گیرانه تری برای استراحت و ریکاوری وضع شود.
نتایج مطالعه یوفا در سال ۲۰۲۳، از افزایش نگران کننده صدمه دیدگی های همسترینگ در هشت فصل اخیر آگاهی داد که در اغلب موارد، این صدمه ها در هنگام دویدن یا استارت های سریع رخ داده؛ گرچه در مطالعه مستقیماً به سبب این اتفاق ها اشاره نشده، اما نویسندگان باور دارند که شدت بالای بازیهای مدرن و تقویم فشرده مسابقات، از عوامل اصلی این بحران هستند. دکتر لایتانو دراین باره اظهار داشت: «بازیکنان امروز در حد توانِ نهائی شان کار می کنند و بدون زمان ریکاوری مناسب، بدنشان گرفتار فروپاشی می شود.»
علم در خدمت طول عمر ورزشی
با وجود فشارهای فیزیکی، یک خبر امیدبخش وجود دارد؛ پیشرفت های علمی در عرصه تغذیه، تمرینات و ریکاوری، توانسته تا عمر حرفه ای بازیکنان را افزایش دهد. میانگین سنی تیم های حاضر در لیگ قهرمانان اروپا در سال ۱۹۹۲، ۲۴.۹ سال بود و این عدد در جام جهانی ۲۰۱۸، به ۲۶.۵ سال رسید و جام جهانی ۲۰۲۲، با میانگین سنی ۲۷.۹ سال برای بازیکنان، یکی از مسن ترین تورنمنت های تاریخ بود.
حالا بازیکنان بالای ۳۵ سال زیادی را در ترکیب تیمهای مختلف می بینیم و این درحالی است که تنها ۷ بازیکن بالای ۳۵ سال در جام جهانی ۱۹۹۰ حضور داشتند؛ این رقم در جام جهانی ۲۰۲۲ به ۴۱ نفر رسید و در جام جهانی ۲۰۲۶، طبق فهرست رسمی فیفا، ۷۲ بازیکن بالای ۳۵ سال و ۸ بازیکن ۴۰ ساله یا بیشتر حضور دارند که از مجموع تمام دوره های قبلی جام جهانی بیشتر است. دکتر لایتانو دراین باره توضیح داد که بازیکنانی که با دقت از بدنشان مراقبت می کنند و پروتکلهای صحیح تمرینی و ریکاوری را دنبال می کنند، حالا شانس بیشتری برای ادامه حضور در سطوح عالی فوتبال نسبت به هر زمان دیگری در تاریخ دارند.
منبع: BBC
بطور خلاصه، البته پژوهشگران فهمیده اند که بازیکنان حرفه ای شاغل در لیگ های برتر، علاوه بر قد، تدریجا بسمت بدن های اکتومورف یا کشیده و لاغر تمایل پیدا کرده اند که این مورد با بهره گیری از شاخص پوندرال متقابل (RPI) ثابت شده است؛ (شاخصی که رابطه قد و وزن را با تمرکز بر لاغری می سنجد.) پروفسور آلن نویل، یکی از نویسندگان این مطالعه، باور دارد که تغییر در کیفیت زمین های بازی عاملی کلیدی در این تحول بوده؛ یعنی در دهه ۱۹۷۰ میلادی، زمین های چمن در زمستان مملو از گِل و بازی در آنها سخت بوده و به همین خاطر، بازیکنان برای حفظ تعادل و عملکرد بهتر، توده های عضلانی بزرگ تر و بدن های سنگین تری داشتند؛ اما تدریجا و با بهبود کیفیت چمن و زهکشی ورزشگاه ها، بازیکنان لاغرتر و سبک تر می توانند بدون آنکه اسیر گل ولای زمین شوند، برای بازه زمانی طولانی تری انرژی شان را صرف دوندگی کنند. سرعت انفجاری: نبرد برای هر سانتی متر اینروزها فوتبال مدرن به میدان جنگی برای تصاحب هر سانتی متر از زمین تبدیل گشته است. حالا بازیکنان بالای ۳۵ سال زیادی را در ترکیب تیمهای مختلف می بینیم و این درحالی است که تنها ۷ بازیکن بالای ۳۵ سال در جام جهانی ۱۹۹۰ حضور داشتند؛ این رقم در جام جهانی ۲۰۲۲ به ۴۱ نفر رسید و در جام جهانی ۲۰۲۶، طبق لیست رسمی فیفا، ۷۲ بازیکن بالای ۳۵ سال و ۸ بازیکن ۴۰ ساله یا بیشتر حضور دارند که از مجموع تمام دوره های قبلی جام جهانی بیشتر است.
منبع: آزمایشگاه رادین
این مطلب را می پسندید؟
(1)
(0)
تازه ترین مطالب مرتبط
نظرات بینندگان در مورد این مطلب