تحول بزرگ فوتبال در ۵۰ سال
آزمایشگاه رادین: در جام جهانی ۱۹۹۰، تنها ۷ بازیکن بالای ۳۵ سال حضور داشتند؛ این رقم در جام جهانی ۲۰۲۲ به ۴۱ نفر رسید و در جام جهانی ۲۰۲۶، طبق فهرست رسمی فیفا، ۷۲ بازیکن بالای ۳۵ سال و ۸ بازیکن ۴۰ ساله یا بیشتر حضور دارند که از مجموع تمام دوره های قبلی جام جهانی بیشتر است
غزال زیاری- اینروزها و در جریان برگزاری بازیهای جام جهانی ۲۰۲۶، بحث های فوتبالی داغ است و ستاره های باتجربه و سن و سال داری مثل مسی، مودریچ، رونالدو و کوین دی بروینه هنوز هم در زمین چمن خوش می درخشند و امید اصلی تیم هایشان هستندو البته احیانا این آخرین حضورشان در جام های جهانی خواهد بود.
نکته ای که نباید آنرا فراموش نماییم اینست که در طول سال ها و دهه های اخیر، فوتبال حرفه ای، دستخوش یک انقلاب بیولوژیک و تاکتیکی شده است و شاید بتوان شروع این دگرگونی را دو لحظه تاریخی در جام های جهانی بدانیم:
اولین لحظه، گل زیبای کارلوس آلبرتو در فینال جام جهانی ۱۹۷۰ است که طی ۳۰ ثانیه و با ۸ پاس متوالی به ثمر رسید. لحظه دوم، گل آنخل دی ماریا در فینال جام جهانی ۲۰۲۲ است که در آن، آرژانتین مشابه همان حرکتِ تیمی را تنها در ۱۲ ثانیه انجام داد. دکتر اورلاندو لایتانو، استاد دانشگاه فلوریدا و متخصص فیزیولوژی ورزشی اعتقاد دارد که همان حرکت تیمی که در سال ۱۹۷۰ منجربه گل کارلوس آلبرتو شد، در دنیای فوتبال مدرن امروز، به آسانی مهار می شود و اعتقاد دارد که تفاوت اصلی بازیکنان آن دوران با امروز، نه در استعداد ذاتی، بلکه در سطح فیزیولوژی و آمادگی بدنی است.
تکامل فیزیکی: ظهور بازیکنان بلندتر و لاغرتر
پژوهشگران دانشگاه ولورهمپتون انگلستان، از دهه ۱۹۷۰ تا سال ۲۰۲۰، داده های هزاران بازیکن لیگ برتر فوتبال این کشور را بررسی نموده اند که در آن تغییرات قابل ملاحظه ای در بدن بازیکنان مشاهده شده است. برپایه این داده ها، بازیکنان فوتبال در دهه های اخیر قدبلندتر و لاغرتر شده اند و به صورت دقیق تر، میانگین قد بازیکنان در بازه زمانی سالهای ۱۹۷۳ تا ۲۰۱۳، بیشتر از ۴ سانتی متر بالا رفته است.
البته محققان متوجه شده اند که بازیکنان حرفه ای شاغل در لیگ های برتر، علاوه بر قد، تدریجا بسمت بدن های «اکتومورف» یا کشیده و لاغر تمایل پیدا کرده اند که این مورد با بهره گیری از «شاخص پوندرال متقابل» (RPI) ثابت شده است؛ (شاخصی که رابطه قد و وزن را با تأکید بر لاغری می سنجد.)
پروفسور آلن نویل، یکی از نویسندگان این مطالعه، اعتقاد دارد که تغییر در کیفیت زمینهای بازی عاملی کلیدی در این تحول بوده؛ یعنی در دهه ۱۹۷۰ میلادی، زمینهای چمن در زمستان مملو از گِل و بازی در آنها سخت بوده و به همین خاطر، بازیکنان برای حفظ تعادل و عملکرد بهتر، توده های عضلانی بزرگ تر و بدن های سنگین تری داشتند؛ اما تدریجا و با بهبود کیفیت چمن و زهکشی ورزشگاه ها، بازیکنان لاغرتر و سبک تر می توانند بدون آنکه اسیر گل ولای زمین شوند، برای بازه زمانی طولانی تری انرژی شان را صرف دوندگی کنند.
سرعت انفجاری: نبرد برای هر سانتی متر
این روزها فوتبال مدرن به میدان جنگی برای تصاحب هر سانتی متر از زمین تبدیل گشته است. این رقابت بی رحمانه، بازیکنان را مجبور کرده تا سریع تر و قویتر از قبل باشند. در صورتیکه در دهه های ۱۹۷۰ و ۱۹۸۰ میلادی، به ندرت دیده می شد که بازیکنان در هنگام دویدن در زمین چمن به سرعت ۳۰ کیلومتر در ساعت برسند، در جام جهانی ۲۰۲۲، دست کم ۱۰ بازیکن سرعت دویدن بیشتر از ۳۵ کیلومتر در ساعت را به نام خودشان ثبت کردند.
مسئله فقط سرعتِ لحظه ای نیست؛ بلکه تعداد دفعات تکرار این سرعت در طول ۹۰ دقیقه هم مهم می باشد. پروفسور ینس بانگسبو از دانشگاه کپنهاگ دراین باره توضیح داده که مهاجمان در قرن گذشته می توانستند بخش زیادی از بازی را راه بروند و تنها در چند حرکتِ انفجاری، با دوی سریع، سرنوشت بازی را تغییر می دادند، اما این سبک بازی دیگر وجود ندارد. داده های یوفا در مسابقات یورو ۲۰۲۴ نشان داده است که بازیکنان در هر بازی بطور متوسط ۱۲ بار با سرعت ۲۵ کیلومتر در ساعت یا بیشتر دویده اند. این تکرارِ سرعتی، به نقش بازیکن در ترکیب تیمش بستگی دارد؛ مدافعان مرکزی و هافبک ها بطور متوسط ۸ بار، مهاجمان ۱۲ بار و مدافعان کناری ۱۴ بار در هر بازی استارت های انفجاری می زنند.
این افزایش سرعت به طور عمده ناشی از تاکتیک های پرس از بالاست. تیم ها به صورت هماهنگ و سریع برای بازپس گیری توپ از حریف تلاش می کنند تا مانع از بازی سازی آنها شوند. از دیدگاه پروفسور بانگسبو، امروزه در فوتبال، ریکاوری (توانایی بدن برای بازیابی سریع انرژی جهت تکرارِ این فشارهای تاکتیکی) بیشتر از هر چیز دیگری اهمیت دارد؛ جالب اینجاست که با وجود افزایش شدت بازی، کل مسافت طی شده توسط بازیکنان افزایش چندانی نداشته؛ اگر در دهه ۱۹۹۰ میلادی، میانگین مسافت طی شده به اوج رسید و عدد ۱۱.۴ کیلومتر به ثبت رسید، اما در جام جهانی ۲۰۲۲ به این آمار به ۱۰.۶ کیلومتر کاهش پیدا کرد که نشان دهنده تغییر ماهیتِ دوندگی از «دویدن مداوم» به «استارت های سریع و پراکنده» است.
فشار کاری و بحران مصدومیت
این سطح از شدت بازی، بدن بازیکنان را با چالش های زیادی رو به رو کرده؛ گرچه تعداد بازیها در سطح باشگاهی برای بیشتر تیم ها ثابت مانده، اما بازیکنانِ تراز اول که در مسابقات ملی و بین المللی شرکت می کنند، در طول سال، بازیهای خیلی زیادی را انجام می دهند؛ بطورمثال ویرجیل فن دایک، ستاره باتجربه هلندی، در فصل پیش از شروع جام جهانی، ۶۵ بازی انجام داده؛ به همین خاطر هم هست که اتحادیه جهانی فوتبالیست ها (Fifpro) اخطار داده که سطح توقعات از بازیکنان به بالاترین حد رسیده و باید برای صیانت از سلامتشان، قوانین سخت گیرانه تری برای استراحت و ریکاوری وضع شود.
نتایج مطالعه یوفا در سال ۲۰۲۳، از افزایش نگران کننده لطمه دیدگی های همسترینگ در هشت فصل اخیر اطلاع داد که در بیشتر موارد، این لطمه ها در هنگام دویدن یا استارت های سریع رخ داده؛ گرچه در مطالعه مستقیماً به سبب این اتفاق ها اشاره نشده، اما نویسندگان اعتقاد دارند که شدت بالای بازیهای مدرن و تقویم فشرده مسابقات، از عوامل اصلی این بحران هستند. دکتر لایتانو دراین باره اظهار داشت: «بازیکنان امروز در حد توانِ نهائی شان کار می کنند و بدون زمان ریکاوری مناسب، بدنشان گرفتار فروپاشی می شود.»
علم در خدمت طول عمر ورزشی
با وجود فشارهای فیزیکی، یک خبر امیدبخش وجود دارد؛ پیشرفت های علمی در حوزه تغذیه، تمرینات و ریکاوری، توانسته تا عمر حرفه ای بازیکنان را افزایش دهد. میانگین سنی تیم های حاضر در لیگ قهرمانان اروپا در سال ۱۹۹۲، ۲۴.۹ سال بود و این عدد در جام جهانی ۲۰۱۸، به ۲۶.۵ سال رسید و جام جهانی ۲۰۲۲، با میانگین سنی ۲۷.۹ سال برای بازیکنان، یکی از مسن ترین تورنمنت های تاریخ بود.
حالا بازیکنان بالای ۳۵ سال زیادی را در ترکیب تیمهای مختلف می بینیم و این درحالی است که تنها ۷ بازیکن بالای ۳۵ سال در جام جهانی ۱۹۹۰ حضور داشتند؛ این رقم در جام جهانی ۲۰۲۲ به ۴۱ نفر رسید و در جام جهانی ۲۰۲۶، طبق فهرست رسمی فیفا، ۷۲ بازیکن بالای ۳۵ سال و ۸ بازیکن ۴۰ ساله یا بیشتر حضور دارند که از مجموع تمام دوره های قبلی جام جهانی بیشتر است. دکتر لایتانو دراین باره توضیح داد که بازیکنانی که با دقت از بدنشان مراقبت می کنند و پروتکلهای صحیح تمرینی و ریکاوری را دنبال می کنند، حالا شانس بیشتری برای ادامه حضور در سطوح عالی فوتبال نسبت به هر زمان دیگری در تاریخ دارند.
منبع: BBC
منبع: آزمایشگاه رادین
این مطلب را می پسندید؟
(1)
(0)
تازه ترین مطالب مرتبط
نظرات بینندگان در مورد این مطلب