چرا موهای روشن کودکان، با افزایش سن تیره می شود؟
به گزارش آزمایشگاه رادین، رنگ مو از رنگ دانه ای به نام ملانین که توسط سلول های تخصصی به نام ملانوسیت ها در فولیکول های مو تولید می شود، نشئت می گیرد. دو نوع اصلی ملانین وجود دارد: اواملانین که سایه های قهوه ای و سیاه را تولید می کند و فئوملانین که در ایجاد تناژهای زرد و قرمز در مو نقش دارد.
غزال زیاری- بطور قطع بارها در اطرافمان دیده ایم که کودکان یکی دو سال پس از تولدشان، موهای بور و روشنی دارند ولی تدریجاً و با بزرگ شدنشان، رنگ موهایشان تیره می شود و درنهایت در بزرگ سالی موهایی به رنگ قهوه ای تیره یا حتی سیاه خواهند داشت؛ اما واقعا ماجرا چیست؟
اگر بخواهیم جواب کوتاهی به این سوال بدهیم، پاسخ این است که رنگ مو، بوسیله ی یک واکنش متقابل پیچیده از ژن ها، سلول های تولیدکننده رنگدانه و هورمون ها کنترل می شود. دانشمندان بخش عمده ای از ژن های درگیر در رنگ مو را شناسایی کرده اند و به آنها واقف اند ولی هنوز در تلاشند تا بفهمند چرا موهای تعدادی از کودکان که در بچگی بلوند بوده، با گذر سن تیره می شود ولی رنگ روشن موهای برخی دیگر در تمام عمرشان روشن می ماند.
دزموند توبین، استاد علوم پوست در کالج دانشگاهی دوبلین، دراین باره اظهار داشت: «این به وراثت ژنتیکی افراد بستگی دارد.»
رنگ مو از رنگ دانه ای به نام ملانین که توسط سلول های تخصصی به نام ملانوسیت ها در فولیکول های مو تولید می شود، نشئت می گیرد. دو نوع اصلی ملانین وجود دارد: اواملانین که سایه های قهوه ای و سیاه را تولید می کند و فئوملانین که در ایجاد تناژهای زرد و قرمز در مو نقش دارد.
میزان و نوع ملانین ساخته شده بوسیله ی یک فولیکول تا حد زیادی رنگ موی فرد را تعیین می کند. به طورکلی، بالاتر بودن میزان اواملانین، به معنای داشتن موی تیره تر است. مثلا در طول بارداری، سطوح بالای استروژن و پروژسترون، سبب تولید اواملانین بیشتر و درنهایت تیره شدن مو می شود. باید این را هم درنظر داشت که فعالیت فولیکول های مو لزوماً در طول دوران کودکی ثابت نیست و با رشد کودک، سیگنال های بیولوژیکی کنترل کننده تولید رنگ دانه هم امکان دارد تغییر کنند.
تغییر رنگ؛ از بلوند تا قهوه ای
توبین در قسمت دیگری از صحبت هایش به این نکته اشاره نمود که در بیشتر کودکان بلوند، روند تیره شدن رنگ موها در حدود دوره بلوغشان و به طور معمول بین حدود ۱۰ تا ۱۳ سالگی رخ می دهد. طبق توضیح او، احتمالا تغییرات هورمونی در دوران بلوغ، ازجمله افزایش ترشح استروژن ها و آندروژن ها، اواملانین را تحریک کرده و درنتیجه آن تدریجاً رنگ موهای بلوند فرد تیره تر می شود.
توبین اضافه کرد: «افرادی که در کودکی موهای روشن داشتند و در بزرگسالی هم موهایشان بلوند باقی می ماند، به طور معمول دارای کاهش تعیین شده ژنتیکی در تشکیل رنگدانه اواملانین هستند.»
این موضوع که هورمون ها چطور امکان دارد سبب این تغییر شوند، همچنان در حد یک معماست؛ اما یکی از سرنخ های این معما از گروهی از هورمون ها به نام ملاناکورتین ها می آید. یکی از آنها، هورمون محرک ملانوسیت آلفا (alpha-MSH)، در فرمان دادن به سلول های تولیدکننده رنگدانه برای ساخت ملانین بیشتر نقش دارد. در پوست ما، alpha-MSH توسط نور فرابنفش (UV) تحریک می شود.
نور فرابنفش در بیشتر موارد برای پوست ما مضر است؛ چونکه از راه یک مسیر سیگنالینگ سلولی، آزادسازی alpha-MSH را برای برنزه کردن پوست تشویق کرده و به DNA سلول های پوستی صدمه می رساند؛ اما در مورد موها، اوضاع متفاوت و پیچیده میشود. دانشمندان نشان نداده اند که افزایش alpha-MSH، تستوسترون، استروژن یا هر هورمون خاص دیگری، دلیل تیره شدن موهای بلوند است. سیستم ملاناکورتین نشان داده است که هورمون ها می توانند به سلول های تولیدکننده رنگدانه بگویند که اواملانین بیشتری بسازند. ولی هنوز مشخص نیست که آیا تغییرات در این سیستم واقعا دلیل تیره شدن موهای بلوند در دوران بلوغ فرد است یا خیر.
وویچک برانیکی، محققی که در دانشگاه یاگیلونیای لهستان در رابطه با ژنتیک رنگ دانه های انسانی پژوهش می کند در این رابطه اظهار داشت: «ما هنوز ژن های کنترل کننده این فرایند را شناسایی نکرده ایم. درحال بررسی این احتمال هستیم که شاید هورمون ها، بسته به زمینه ژنتیکی کودکان، بر فولیکول های موی آنها تأثیر متفاوتی بگذارند.»
در حال حاضر، محققان نمی دانند کدام ژن ها در این ماجرا درگیر هستند یا چطور با تغییرات هورمونی در دوران بلوغ تعامل دارند. به همین خاطر باید تحقیقات بیشتری صورت گیرد.
برانیکی فرض می کند که در تعدادی از کودکان، هورمون ها امکان دارد تولید ملانین یا انتقال رنگدانه را در داخل فولیکول مو القا کنند؛ بعبارت دیگر، دو کودک امکان دارد در سنین کودکی شان، موهای بلوند مشابهی داشته باشند اما با گذر زمان و رشد، بدن هایشان پاسخ متفاوتی به تغییرات هورمونی بدهند. یکی امکان دارد به تولید نسبتاً کم اواملانین ادامه دهد و موهایش همچنان بلوند بماند و در کودک دیگر، فولیکول های دیگری بتدریج تولید رنگدانه را افزایش داده و دسته های جدیدی از موهای تیره تر روی سرش رشد کنند. برانیکی اظهار داشت: «تحقیقات روی تغییرات ژنوم انسان بطورکامل پیشرفته است، اما هنوز همه جنبه ها توضیح داده نشده اند.»
منبع: livescience
۲۲۷۲۲۷
این مطلب را می پسندید؟
(1)
(0)
تازه ترین مطالب مرتبط
نظرات بینندگان در مورد این مطلب