آمار و احتمال در رابطه با پاندمی شدن طاعون چه می گویند؟
آزمایشگاه رادین: پس از شیوع ویروس کرونا در سال ۲۰۱۹ و همه گیری اش در دنیا که برای سال ها زندگی همه افراد را از هر نظر تحت الشعاع قرار داد، همیشه افراد گوش به زنگ چنین اخباری هستند و همیشه در پس ذهنشان نگرانی هرچند کوچکی درباره ی تکرار چنین روزهای تلخی وجود دارد.
غزال زیاری- این روزها و با انتشار اخباری درباره ی شیوع یک بیماری به نام طاعون روسی یا طاعون ریوی، نگرانی ها در این زمینه به شدت افزایش پیدا کرده و افراد با دقت و وسواس زیادی اخبار در رابطه با این بیماری، از علایم بیماری تا نحوه انتقال و میزان شیوع بیماری را با دقت دنبال می کنند.
بعد از شیوع ویروس کرونا در سال ۲۰۱۹ و همه گیری آن در دنیا که برای سال ها زندگی همه افراد را از هر نظر تحت الشعاع قرار داد، همیشه افراد گوش به زنگ چنین اخباری هستند و همیشه در پس ذهنشان نگرانی هرچند کوچکی درباره ی تکرار چنین روزهای تلخی وجود دارد.
ماجرای طاعون روسی از اینجا آغاز شد که یک کارمند ۲۸ ساله لابراتوار در موسسه تحقیقات ضدطاعون در منطقه ایرکوتسک (سیبری) روسیه، بر اثر پنومونی (عفونت شدید ریوی) جانش را از دست داد. مقامات بهداشتی برای مهار هرگونه ریسک احتمالی، فورا حدود ۲۰۰ نفر از افراد در تماس با او را قرنطینه کردند. عامل این بیماری، باکتری معروف یرسینیا پستیس (Yersinia pestis) است؛ یعنی همان میکروارگانیسمی که عامل تاریخی «مرگ سیاه» در قرون وسطی بود، اما این دفعه در شکل خطرناکِ انتقال تنفسی، یعنی طاعون ریوی ظاهر شده است.
در این مقاله می خواهیم تا از نظر علمی به این مورد بپردازیم که احتمال آنکه طاعون ریوی مثل کرونا، تبدیل به یک بیماری همه گیر شده و کل دنیا را تحت الشعاع قرار دهد چقدر است.
کرونا چگونه و چقدر سریع جهان گیر شد؟
برای مقیاس سنجی پاندمی ها، کافی است مرور کوچکی به گذشته ای نه چندان دور داشته باشیم: ویروس کووید-۱۹ در اواخر دسامبر ۲۰۱۹ در چین ظهور کرد و تنها در ۳ ماه (تا مارس ۲۰۲۰) به سبب عدم وجود ایمنی جمعی و ساختار هوابردِ ویروس از طرف سازمان جهانی بهداشت بعنوان «پاندمی جهانی» اعلام گردید و چرخه بحران اصلی کرونا، بالاتر از ۳ سال دنیا را درگیر نگه داشت. اما آیا طاعون هم پتانسیل درنوردیدن چنین مسیری را دارد؟
آیا طاعون روسی به یک پاندمی جهانی تبدیل می شود؟
پاندمی به شیوع گسترده یک بیماری گفته می شود که از مرز یک کشور یا منطقه فراتر می رود و بخش بزرگی از جمعیت در کشورهای مختلف جهان را درگیر می کند. به بیان ساده، زمانیکه یک بیماری در مقیاس جهانی و در مناطق مختلف به شکل گسترده منتشر شود، از آن بعنوان «پاندمی» یا همه گیری جهانی یاد می شود.
وقتی از نظر اپیدمیولوژی و آمار این سوال را مطرح می نماییم، نظر متخصصان برجسته بیماریهای عفونی و سازمان جهانی بهداشت واضح و صریح است: احتمال تبدیل شدن طاعون ریوی به یک پاندمی جهانی همه گیر (چیزی مثل کووید-۱۹) خیلی پائین است، اما ریسک شیوع محلی آن به شدت بالاست. آنها با اتکا به چند دلیل، این ریسک را پائین می دانند:
فاکتور زمان و دوره کمون: دوره کمون طاعون ریوی کوتاه و بین ۱ تا ۳ روز و گاهی زیر ۲۴ ساعت است. این سرعت بالا بااینکه خطرساز است، اما به اپیدمیولوژیست ها اجازه می دهد تا زنجیره انتقال را به سرعت ردیابی و قرنطینه کنند. *«دوره کمون» یعنی مدتی که از ورود عامل بیماری زا به بدن تا ظاهر شدن اولین علایم بیماری طول می کشد. ماهیت باکتریایی در مقابل ویروسی: کووید، یک بیماری ویروسی بود؛ اما طاعون، منشاء باکتریایی دارد. باکتری، برعکس ویروس ها که به سبب جهش های مداوم و بی سروصدا به سرعت همه گیر می شوند، ساختار مشخصی دارند و برعکس ویروس های نوظهور، سال هاست که داروی شناخته شده دارند. معادله درمان و آمار مرگ ومیر: طاعون ریوی اگر درمان نشود، تقریباً ۱۰۰٪ کشنده است؛ اما نکته طلایی اینجاست که برعکس کووید-۱۹، در صورت تشخیص زودهنگام طاعون در ایام اول، با آنتی بیوتیک های رایج، قابل درمان است. به همین خاطر، زنجیره سرایتش، قبل از تمامی گیر شدن، با سدهای دارویی و قرنطینه متوقف می شود. یکی از معیارهای مهم جهت بررسی سرعت انتشار یک بیماری، «نرخ بازتولید پایه» یا «R۰» است؛ یعنی به طور متوسط هر فرد مبتلا می تواند بیماری را به چند نفر دیگر منتقل کند. برآوردها نشان داده است R۰ در طاعون ریوی، بسته به عواملی مانند تراکم جمعیت و میزان تهویه، حدود ۱.۳ تا ۴ است.
برای مقایسه، این عدد در سویه های اولیه کووید-۱۹ حدود ۲.۵ تا ۳.۵ و در بیماری سرخک حدود ۱۲ تا ۱۸ برآورد شده بود. ازاین رو طاعون ریوی می تواند زنجیره انتقال بوجود آورد، اما میزان سرایت آن با بیماری هایی مانند سرخک قابل قیاس نیست و با شناسایی سریع بیماران، درمان و کنترل تماس ها می توان سرعت انتشار آنرا کم کرد.
منابع: time، cidrap، wikipedia
۲۲۷۲۲۷
منبع: آزمایشگاه رادین
این مطلب را می پسندید؟
(1)
(0)
تازه ترین مطالب مرتبط
نظرات بینندگان در مورد این مطلب